Το Aedes albopictus είναι ίσως το πιο πολυσυζητημένο είδος κουνουπιού διεθνώς τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Επιτίθεται στους ανθρώπους κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, με αυξημένη δραστηριότητα τις ώρες λυκόφωτος. Τα θηλυκά προτιμούν να τσιμπούν στις περιοχές αστραγάλων και γονάτων και εκτός από ανθρώπους, τσιμπούν εύκολα και άλλα θηλαστικά καθώς και πτηνά.

Στην Ευρώπη εμφανίστηκε αρχικά στην Αλβανία το 1979, έπειτα στην Ιταλία το 1990 και τη Γαλλία το 1999. Στην Ελλάδα βρέθηκε πρώτη φορά το 2003 στην Κέρκυρα και Θεσπρωτία, ενώ το 2008 εντοπίστηκε και στον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας. Έκτοτε έχει εξαπλωθεί ευρέως, συμπεριλαμβανομένης της Αττικής.

Το Aedes albopictus δεν είναι νέο είδος, ούτε το μοναδικό που μεταδίδει σοβαρές ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός. Όμως, έχει αποδειχθεί φορέας πολλών παθογόνων όπως οι ιοί Chikungunya, Ιαπωνικής Εγκεφαλίτιδας, Δυτικού Νείλου, κίτρινου πυρετού, καθώς και νηματωδών που προκαλούν φιλαρίαση.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα, από ένα ενδημικό είδος της ΝΑ Ασίας έγινε ένα από τα πλέον επικίνδυνα κουνούπια παγκοσμίως, χάρη στην εκπληκτική ικανότητά του να εξαπλώνεται εύκολα σε νέους βιοτόπους και να μεταδίδει ασθένειες αυτών των περιοχών. Η κινητικότητά του με πτήση είναι περιορισμένη, γι’αυτό κύριος τρόπος διασποράς είναι η παθητική μεταφορά, π.χ. με το εμπόριο μεταχειρισμένων ελαστικών.

Ιός του Δυτικού Νείλου: Η πλειονότητα των ατόμων που μολύνονται με τον ιό του Δυτικού Νείλου παραμένουν ασυμπτωματικοί. Περίπου το 20% των μολυσμένων εμφανίζουν ήπια συμπτώματα γριπώδους συνδρομής. Λιγότεροι από 1% των κρουσμάτων παρουσιάζουν σοβαρότερες εκδηλώσεις που αφορούν το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Οι πιο σοβαρές περιπτώσεις εμφανίζονται συνήθως σε ηλικιωμένα άτομα και σε ασθενείς με κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Αντιμετώπιση& Καταπολέμηση  : Η καταπολέμηση των κουνουπιών δυστυχώς δεν είναι εύκολη. Απαιτούνται συνεχή ψεκασμοί με ακριβά και ανθεκτικά φάρμακα, χωρίς να έχουμε πάντα 100% αποτέλεσμα. Αυτό γιατί:

Τα φάρμακα που ψεκάζονται σε κατοικημένους χώρους ονομάζονται φάρμακα υγειονομικής σημασίας. Αυτά είτε διαλύονται αν πέσει νερό είτε διασπώνται αν τα χτυπάει ο ήλιος. Δεδομένου λοιπόν ότι τα κουνούπια επιβιώνουν και εναποθέτουν τ’ αυγά τους κυρίως σε ανοιχτούς χώρους (αυλές, κήπους, μπαλκόνια κτλ), ο ψεκασμός με εντομοκτόνα σε σημείο που πέφτει ο ήλιος ή και η βροχή, δεν θα διαρκέσει πολύ.

Τα έντομα δεν αναγνωρίζουν ιδιοκτησίες. Όσο καλό ψεκασμό και να έχουμε κάνει, αν ο διπλανός μας δεν προσπαθεί για τον έλεγχο τους, το πρόβλημα θα μειωθεί αισθητά αλλά δεν θα εξαλειφθεί.

Άρα λοιπόν η αντιμετώπιση των κουνουπιών θα πρέπει να είναι προληπτική, συνεχής και συλλογική.

Πρόληψη

Ένα σημαντικό μέτρο είναι ο εντοπισμός και η εξάλειψη των κρίσιμων σημείων όπου αναπτύσσονται οι πληθυσμοί κουνουπιών, είτε σε μικρή είτε σε μεγάλη κλίμακα. Αυτό περιλαμβάνει τον περιορισμό εστιών με στάσιμα νερά, από την κατάργηση πιάτων σε γλάστρες μέχρι και την αποξήρανση ελών ή λιμνών.

Επιπλέον, είναι απαραίτητη η αντιμετώπιση αποφράξεων στα αποχετευτικά δίκτυα και η επισκευή διαρροών νερού. Άλλα μέτρα είναι το μειωμένο πότισμα κήπων, τα κλαδέματα σε πυκνή βλάστηση, ο έλεγχος αυτοφυούς χλωρίδας και το συχνό κούρεμα χλοοτάπητων.

Τέλος, για την αποφυγή εισόδου κουνουπιών σε κτίρια, συνιστάται η τοποθέτηση σιτών σε πόρτες/παράθυρα, η χρήση αεροκουρτινών κλπ.

Προνυμφοκτονίες: Την άνοιξη, ξεκινάμε τις δειγματοληψίες στα στάσιμα νερά. Ο σκοπός είναι να καταπολεμήσουμε έγκαιρα τους πληθυσμούς, ώστε να μην αναπτυχθούν σε μεγάλες, ανεξέλεγκτες ποσότητες. Εάν εντοπιστούν προνύμφες σε μια συγκέντρωση, συνιστάται η εφαρμογή προνυμφοκτόνου ρυθμιστή ανάπτυξης στη συγκεκριμένη υδάτινη μάζα.

Ακμαιοκτονίες: Οι υπολειμματικοί ψεκασμοί δεν είναι αποτελεσματικοί. Αντί αυτών, συνιστώνται άμεσοι ψεκασμοί με πυρεθρίνες σε όλες τις επιφάνειες όπου συχνάζουν τα ακμαία έντομα. Ωστόσο, η χρήση τους δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη. Το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με ψεκασμούς ακμαιοκτόνων.

Σύλληψη – Παγίδευση Κουνουπιών: Ακόμη και αν λάβαμε όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα και δεν έχουμε κουνούπια στον χώρο μας ή αν τα αντιμετωπίσαμε αποτελεσματικά με ψεκασμούς προνυμφοκτόνων και εντομοκτόνων, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να έρθουν κουνούπια από τις γειτονικές περιοχές.

Για να αντιμετωπίσουμε αυτό το ζήτημα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ειδικές παγίδες για τη σύλληψη των κουνουπιών που θα εισέλθουν στον χώρο μας. Αυτή η μέθοδος αποτελεί συμπληρωματική λύση στα υπόλοιπα μέτρα.

Επιπλέον, κυκλοφορούν στο εμπόριο μικρές ή μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές που εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και χρησιμοποιούν ειδικό φωτισμό για την προσέλκυση και παγίδευση των κουνουπιών, παρουσιάζοντας καλά αποτελέσματα.

Απώθηση Κουνουπιών: Η τελευταία γραμμή άμυνας, όταν τα προηγούμενα μέτρα δεν ήταν επαρκή ή βρισκόμαστε εκτός του χώρου ευθύνης μας, είναι η χρήση απωθητικών ουσιών ή συσκευών για τα κουνούπια.

Στο εμπόριο κυκλοφορούν διάφοροι τύποι απωθητικών, όπως φιδάκια, ταμπλέτες για ηλεκτρικές συσκευές, συσκευές με υπερήχους ή ακτινοβολία, βραχιολάκια, ειδικοί λαμπτήρες και τέλος, σπρέι σκευάσματα για ψεκασμό στα γυμνά σημεία του δέρματός μας.