Μύγες
Ανήκουν στην Τάξη των Διπτέρων (Diptera), στην οικογένεια Muscidae.
Οικιακή μύγα (Musca domestica).
Βιολογία
Η μύγα μπορεί να αναπαραχθεί εξαιρετικά εύκολα, καθώς αφενός έχει την ικανότητα να εναποθέτει τα αυγά της σε οποιοδήποτε υλικό βρίσκεται σε αποσύνθεση, και αφετέρου οι προνύμφες της αναπτύσσονται γρήγορα και γίνονται ενήλικες έντομα, έτοιμα για αναπαραγωγή, μέσα σε περίπου 10 ημέρες.
Υπό ιδανικές συνθήκες, η διάρκεια ζωής της είναι 25-30 ημέρες, και σε αυτό το διάστημα μπορεί να γεννήσει έως και 1000 αυγά σε ομάδες των 75-150 ανά 3-4 ημέρες. Το ενήλικο έντομο τρέφεται με τη βοήθεια της προβοσκίδας του, ραντίζοντας τις στερεές τροφές με σάλιο για να τις υγροποιήσει και να τις ρουφήξει.
Οι μύγες μπορούν να πετάξουν μερικά χιλιόμετρα από το μέρος που γεννήθηκαν και είναι δραστήριες μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ τη νύχτα αναπαύονται σε γωνίες ή “κολλημένες” στις οροφές. Οι προνύμφες περνούν από τρία στάδια ανάπτυξης πριν φτάσουν στο ενήλικο στάδιο, με διάρκεια 2-3, 3-4 και 4-6 ημέρες αντίστοιχα από την εκκόλαψη των αυγών. Όταν η προνύμφη ολοκληρώσει το τελευταίο στάδιο, μετακινείται σε δροσερό και ξηρό μέρος για να γίνει νύμφη (κουκούλι), μια διαδικασία που εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την υγρασία. Το ενήλικο έντομο έχει πολλές λεπτές τρίχες που συγκρατούν εύκολα μικρόβια και ακαθαρσίες, ενώ το πεπτικό του σύστημα είναι επίσης γεμάτο μικρόβια που μεταφέρει με τα περιττώματα και με το υγρό που βγάζει από το στόμα της για να τραφεί.
Ο αριθμός των μικροοργανισμών που υπάρχει στο σώμα μιας μύγας ξεπερνά το 1.000.000.
Έχει βρεθεί ότι οι μύγες είναι δυνατόν να γίνουν φορείς περισσότερο από 100 παθογόνων μικροοργανισμών και προκαλούν διάφορες ασθένειες όπως δυσεντερία , σαλμονέλωση, τυφοειδή πυρετό, χολέρα, άνθρακα , πολιομυελίτιδα , τέτανο κ.α.
Αντιμετώπιση
Πρόληψη.
Όλα τα σημεία συλλογής των σκουπιδιών θα πρέπει να διατηρούνται καθαρά.
Τα απορρίμματα θα πρέπει να τοποθετούνται σε πλαστικές σακούλες πριν την απόρριψη στους σκουπιδοτενεκέδες. Έτσι περιορίζονται οι μυρωδιές και η προσέλκυση των μυγών.
Τα οργανικά απορρίμματα θα πρέπει να απομακρύνονται καθημερινά από τον χώρο ευθύνης μας.
Ιδιαίτερη προσοχή στους κοπροσωρούς σε ιππικούς ομίλους και μονάδες εκτροφής ζώων, ζωολογικούς κήπους κλπ.
Θωράκιση.
Σίτες, Αεροκουρτίνες ή Κουρτίνες με πλαστικές λουρίδες σε εισόδους χώρων τροφίμων.
Εφαρμογή εντομοκτόνων.
Καθολικοί ψεκασμοί (αεροψεκασμοί) με εντομοκτόνα είναι επικίνδυνοι για το περιβάλλον και την δημόσια υγεία και πρέπει να αποφεύγονται.
Στοχευμένοι ψεκασμοί με εντομοκτόνα σε οργανικά υλικά που είναι σημεία αναπαραγωγής όπως οι κοπροσωροί σε μονάδες εκτροφής ζώων, ιππικούς ομίλους κλπ. και οι σωροί των σκουπιδιών στην πόλη.
Εφαρμογή ρυθμιστών ανάπτυξης) προνυμφοκτόνων στα σημεία αναπαραγωγής.
Υπολειμματικοί ψεκασμοί με ακμαιοκτόνα σε σημεία που φωλιάζουν.
Δολωματικοί ψεκασμοί με ειδικά σκευάσματα για την καταπολέμηση των μυγών.
Ψεκασμοί με εντομοκτόνα (aerosols) στην ατμόσφαιρα.
Παγίδευση
Κυκλοφορούν στην αγορά απλές παγίδες με χρώματα (κίτρινο) που τις προσελκύουν ή με κολλώδεις επιφάνειες.
Επίσης υπάρχουν παγίδες όπου τις μύγες προσελκύει ειδικό υγρό, επιτρέπουν την είσοδο των μυγών αλλά όχι την έξοδό τους.
Ηλεκτρικές Μηχανές Παγίδευσης. Διακριτικές, επιτοίχιες ή οροφής μηχανές, με υπεριώδη ακτινοβολία και κολλώδη επιφάνεια.
Λειτουργούν προσελκύοντας τα έντομα με εκπομπή υπεριώδους ακτινοβολίας και στη συνέχεια τα παγιδεύουν σε μία κολλώδη επιφάνεια.
Διακρίνονται σε συσκευές με υψηλή αισθητική και διακριτικότητα τους κατά τη σύλληψη των εντόμων όταν τοποθετούνται σε χώρους υψηλών απαιτήσεων, όπως γραφεία, εστιατόρια, χημικά εργαστήρια κ.α. Σε χώρους όπως παραγωγή τροφίμων και αποθήκες δεν απαιτείται τέτοια διακριτικότητα.
Οι συσκευές έχουν λαμπτήρες που εκπέμπουν UV – Α, στο οποίο έλκονται τα περισσότερα έντομα.
Η κολλώδης επιφάνεια πρέπει να αλλάζεται κάθε 1 – 2 μήνες, ανάλογα με τον υπάρχοντα πληθυσμό εντόμων.
Οι συσκευές πρέπει να ανταποκρίνονται στην νομοθεσία HACCP.
Υπάρχουν διάφορα μοντέλα σε σχέση με την δυνατότητά τους να ελέγχουν μικρότερους ή μεγαλύτερους χώρους.
Υπάρχουν διαβαθμίσεις ποιότητας: ΙΡ-54 και ΙΡ-65 (Σειρά ΕΧ). Σε χώρους με αυξημένη υγρασία και σκόνη, είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος θρυμματισμού του γυαλιού. Οπότε χρησιμοποιούνται συσκευές με δείκτη ποιότητας ΙΡ-65, οι οποίες έχουν προστασία από θρυμματισμό του γυαλιού.
Οι συσκευές της σειράς ΕΧ έχουν ακόμα τη δυνατότητα να πλένονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα με νερό υπό πίεση.
Δροσόφιλα (Drosophila spp.) ή Μύγα του ξυδιού ή Μύγα του μούστου ή Μύγα των φρούτων
Η Δροσόφιλα ανήκει στην οικογένεια των Δροσοφιλιδών. Πρόκειται για μια μικροσκοπική μύγα, μήκους μικρότερου από 3 χιλιοστά, με ανοιχτόχρωμα κόκκινα μάτια, ανοικτό καφέ θώρακα και μαύρη κοιλιά. Έχει αργή και αιωρούμενη πτήση, με την κοιλιά να φαίνεται κρεμασμένη κατά την πτήση. Διαθέτει χαρακτηριστικά μακριά πόδια με μεγάλα “πέλματα”. Τα θηλυκά είναι συνήθως μεγαλύτερα από τα αρσενικά και παρουσιάζουν μορφολογικές διαφορές.
Η Δροσόφιλα αναπαράγεται ραγδαία, με τον βιολογικό της κύκλο να διαρκεί 8-10 ημέρες. Το ενήλικο θηλυκό αποθέτει περίπου 500 αυγά σε υλικά υπό ζύμωση, ενώ το ίδιο ζει 2-9 εβδομάδες. Αναπτύσσεται κυρίως σε σάπια φρούτα, λαχανικά και άλλα οργανικά υλικά. Αποτελεί πρόβλημα σε επιχειρήσεις τροφίμων και σπίτια, μεταφέρει βακτήρια και μύκητες και μπορεί να προκαλέσει διάρροιες αν καταναλωθούν οι προνύμφες της.
Για την αντιμετώπισή της, απαιτείται απομάκρυνση σάπιων φρούτων/λαχανικών, καθαρισμός επιφανειών με υπολείμματα χυμών, λεία κατασκευή χώρων χωρίς ρωγμές, πλύσιμο μηχανημάτων, καθαρισμός πίσω από έπιπλα και εφαρμογή εντομοκτόνων ή παγίδων.
Μύγα των αποχετεύσεων (Psychodidae).
Αναπαράγονται ταχύτατα στα αποχετευτικά δίκτυα, αναπτύσσοντας μεγάλους πληθυσμούς. Εμφανίζονται έτσι και στις τουαλέτες των κατοικιών. Για την αποφυγή αυτού του προβλήματος, είναι σημαντικό τα αποχετευτικά δίκτυα να μην “κρατούν” λύματα και να συντηρούνται σωστά τα φρεάτια. Ο απεντομωτής πρέπει να έχει πρόσβαση στα φρεάτια και στον βόθρο για τον καθαρισμό τους. Συνιστάται επίσης ο ψεκασμός των φρεατίων με ακμαιοκτόνο εντομοκτόνο και ρυθμιστή ανάπτυξης για την καταπολέμηση των προνυμφών. Τέλος, είναι απαραίτητοι και υπολειμματικοί ψεκασμοί στις ίδιες τις τουαλέτες για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Σαρκοφάγες μύγες
Μύγες των τριών οικογενειών τοποθετούν τα αυγά ή τις προνύμφες τους πάνω σε ζωντανούς ιστούς ανθρώπων ή ζώων και προκαλούν τις γνωστές μυιάσεις.
Calliphoridae, Ιριδίζουσες μύγες
Είδη προνυμφοτόκα, δηλαδή εναποθέτουν τις προνύμφες (σκουλήκια) τους απευθείας, με παγκόσμια εξάπλωση.
Είναι μεγάλες, τριχωτές μύγες χωρίς μεταλλική απόχρωση (ιριδισμό). Έχουν τρεις μαύρες επιμήκεις λωρίδες στον θώρακα και σκούρες τετραγωνικές κηλίδες στην κοιλιά. Είναι κυρίως πτωματοφάγα και εναποθέτουν τις προνύμφες τους σε πτώματα, περιττώματα και υλικά υπό αποσύνθεση. Μπορούν να προκαλέσουν μυιάσεις, αν και όχι ιδιαίτερα βλαπτικές.
Τα είδη Wohlfahrtia spp. είναι επίσης τριχωτές μύγες χωρίς ιριδισμό, με τρεις μαύρες λωρίδες στον θώρακα. Ωστόσο, στην κοιλιά τους δεν υπάρχει η χαρακτηριστική “σκακιέρα” των Sarcophaga. Ορισμένα από αυτά τα είδη εναποθέτουν τις προνύμφες τους σε ανθρώπους ή ζώα, σε εκδορές, πληγές, μαλακό δέρμα μωρών, μάτια, αυτιά ή μύτες, προκαλώντας δυνητικά τυφλώσεις κ.λπ.
Sarcophagidae, Κρεατόμυγες
Είδη προνυμφοτόκα, δηλαδή εναποθέτουν τις προνύμφες (σκουλήκια) τους απευθείας, με παγκόσμια εξάπλωση.
Είναι μεγάλες, τριχωτές μύγες χωρίς μεταλλική απόχρωση (ιριδισμό). Έχουν τρεις μαύρες επιμήκεις λωρίδες στον θώρακα και σκούρες τετραγωνικές κηλίδες στην κοιλιά. Είναι κυρίως πτωματοφάγα και εναποθέτουν τις προνύμφες τους σε πτώματα, περιττώματα και υλικά υπό αποσύνθεση. Μπορούν να προκαλέσουν μυιάσεις, αν και όχι ιδιαίτερα βλαπτικές.
Τα είδη Wohlfahrtia spp. είναι επίσης τριχωτές μύγες χωρίς ιριδισμό, με τρεις μαύρες λωρίδες στον θώρακα. Ωστόσο, στην κοιλιά τους δεν υπάρχει η χαρακτηριστική “σκακιέρα” των Sarcophaga. Ορισμένα από αυτά τα είδη εναποθέτουν τις προνύμφες τους σε ανθρώπους ή ζώα, σε εκδορές, πληγές, μαλακό δέρμα μωρών, μάτια, αυτιά ή μύτες, προκαλώντας δυνητικά τυφλώσεις κ.λπ.
Oestridae
Κοντόχοντρες με πλατεία κεφαλή, τα τέλεια δεν τρέφονται και δεν τα βλέπουμε συχνά.
Οι προνύμφες απαντώνται στα σώματα φυτοφάγων ζώων, συνήθως στα ρουθούνια.
Υγειονομική σημασία:
Αυτά τα είδη μυγών τρέφονται με ζωντανούς ή νεκρούς ιστούς, καθώς και με αλλοιωμένα τρόφιμα. Προκαλούν στους ανθρώπους και τα ζώα την ασθένεια της μυΐασης. Η μυΐαση είναι η εισβολή και εγκατάσταση προνυμφών δίπτερων εντόμων σε ζωντανούς ιστούς ή όργανα ανθρώπων ή άλλων σπονδυλωτών, τουλάχιστον για μια περίοδο της ζωής τους.
Υπάρχουν διάφορες μορφές μυΐασης:
Δερματική ή υποδερματική μυΐαση
Ουρογεννητική μυΐαση
Οφθαλμική μυΐαση
Ρινοφαρυγγική μυΐαση
Εντερική μυΐαση
Για την αντιμετώπιση αυτών των μυγών ισχύουν γενικά τα ίδια μέτρα με τις οικιακές μύγες, όπως η σωστή διαχείριση απορριμμάτων, οι υπολειμματικοί ψεκασμοί επιφανειών και η χρήση προνυμφοκτόνων.
